Trong quá trình sử dụng bộ lưu điện UPS, không ít người gặp tình trạng UPS kêu tạch tạch liên tục hoặc phát ra tiếng kêu “click click” bất thường. Đây là dấu hiệu cho thấy thiết bị đang gặp vấn đề bên trong bo mạch và cần được kiểm tra sớm để tránh hư hỏng nặng hơn.
Vậy UPS kêu tạch tạch là bị gì? Có nguy hiểm khi sử dụng không? Cách xử lý ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và cách khắc phục chi tiết nhất.
Đừng quên chúng tôi là trung tâm sửa chữa bộ lưu điện UPS – Inverter năng lượng mặt trời tại TPHCM/Hà Nội và các tỉnh thành lân cận!
Hotline 0906 394 871 – 097 978 01 09 (Zalo)
1. UPS Kêu Tạch Tạch Là Gì?
Tiếng “tạch tạch” trong UPS thường là âm thanh phát ra từ các bộ phận sau đây:
- Rơ-le (relay)
- Contactor
- Bo mạch chuyển mạch (switching circuit)
- Cuộn dây
Đây là âm thanh đóng/ngắt điện liên tục khi UPS chuyển mạch. Nếu UPS hoạt động bình thường, tiếng này chỉ xuất hiện khi:
- Mất điện → chuyển sang chế độ battery
- Có điện lại → chuyển về chế độ bypass
- Tiếng rít rít hoặc rè rè nhỏ của cuộn dây lọc
👉 Nhưng nếu tiếng “tạch tạch” xảy ra liên tục, lặp đi lặp lại thì đó là dấu hiệu lỗi nghiêm trọng. Đặc biệt khi tiếng kêu lạ xảy ra thì xem UPS có cảnh báo lỗi hay hư hỏng gì trên màn hình không.
2. Nguyên Nhân UPS Kêu Tạch Tạch
2.1. Điện lưới chập chờn, không ổn định
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và thường gặp nhất trong quá trình bảo hành và sửa chữa bộ lưu điện
Dấu hiệu:
- UPS liên tục chuyển giữa điện lưới và ắc quy battery
- Đèn báo input nhấp nháy
- Nghe tiếng “tạch tạch” liên tục
Nguyên nhân cụ thể:
- Điện áp thấp hoặc cao bất thường rơi ngoài ngưỡng nhận điện lưới UPS
- Mất pha (đối với UPS 3 pha)
- Tần số không ổn định
- Hay gặp ở những nơi có trạm hàn đang hoạt động làm sụt áp
👉 Khi điện không ổn định, UPS sẽ liên tục đóng/ngắt relay, gây ra tiếng kêu.
Cách xử lý:
- Kiểm tra điện áp đầu vào bằng đồng hồ
- Đảm bảo điện nằm trong tolerance của UPS
- Lắp thêm ổn áp nếu cần
2.2. Relay (rơ-le) bị hỏng hoặc tiếp điểm bị mòn
Relay là bộ phận cơ khí sẽ hao mòn theo thời gian, sau thời gian sử dụng sẽ bị:
- Cháy tiếp điểm
- Dính tiếp điểm
- Đóng/ngắt không dứt khoát
Dấu hiệu:
- UPS kêu “tạch tạch” nhanh và liên tục
- Có lúc mất điện đầu ra
- Có mùi khét nhẹ
👉 Đây là lỗi khá nguy hiểm vì có thể gây cháy nổ.
Cách xử lý:
- Thay relay mới đúng thông số
- Kiểm tra bo điều khiển relay
2.3. Lỗi bo mạch điều khiển (mainboard)
Bo mạch điều khiển UPS có nhiệm vụ:
- Nhận tín hiệu điện vào
- Điều khiển relay, inverter
- Quản lý chuyển mạch
Khi bo lỗi:
- Tín hiệu điều khiển bị sai
- Relay bị kích liên tục → kêu tạch tạch
Dấu hiệu:
- UPS hoạt động không ổn định
- Báo lỗi linh tinh
- Reset lại tạm hết rồi bị lại
Cách xử lý:
- Kiểm tra IC điều khiển
- Kiểm tra nguồn cấp cho board
- Sửa hoặc thay mainboard
2.4. Ắc quy (battery) yếu hoặc hỏng
Ắc quy ups yếu sắp hỏng cũng có thể gây ra tiếng tạch tạch.
Cơ chế:
- UPS chuyển sang battery → điện áp tụt nhanh
- UPS quay lại điện lưới → rồi lại chuyển về battery
→ lặp lại liên tục → phát ra tiếng “tạch tạch”
Dấu hiệu:
- UPS chạy battery rất nhanh hết
- Báo lỗi battery
- Thời gian lưu điện giảm mạnh
Cách xử lý:
- Kiểm tra điện áp từng bình, đo cả điện áp và nội trở
- Thay bình ắc quy ups nếu yếu
2.5. Quá tải hoặc tải không ổn định
Nếu tải tiêu thụ lớn hơn hoặc mấp mô công suất thì UPS sẽ:
- Sẽ tự bảo vệ bằng cách ngắt ngõ ra
- Ngắt – đóng liên tục nếu tải
Dấu hiệu:
- UPS kêu tạch tạch khi tải liên tục vượt và không vượt công suất ups
- Báo overload
- Tắt bật liên tục
Cách xử lý:
- Giảm tải
- Dùng UPS công suất lớn hơn
2.6. Lỗi bypass (đường điện bypass)
Đối với UPS online, bypass là đường điện quan trọng và cung cấp điện trực tiếp cho tải khi bên trong UPS bị lỗi.
Khi bypass lỗi:
- UPS không giữ được trạng thái ổn định
- Relay chuyển mạch liên tục
Dấu hiệu:
- Báo lỗi bypass
- Hiển thị input đủ nhưng output thiếu pha
- Tiếng kêu liên tục
Cách xử lý:
- Kiểm tra contactor bypass
- Kiểm tra dây pha
- Kiểm tra tiếp điểm phụ
2.7. Lỏng dây hoặc tiếp xúc kém
Một lỗi đơn giản nhưng rất hay gặp đặc biệt đối với các ups có nhiều dây nối, jack nối, ốc vặn…
Dấu hiệu:
- UPS kêu không đều
- Lúc có lúc không
- Chạm nhẹ dây thì thay đổi
Nguyên nhân:
- Ốc siết lỏng
- Dây bị oxy hóa
- Jack cắm lỏng
Cách xử lý:
- Siết lại toàn bộ đầu nối
- Vệ sinh tiếp điểm
3. UPS Kêu Tạch Tạch Có Nguy Hiểm Không?
👉 Câu trả lời là: CÓ
Nếu không xử lý kịp thời có thể gây:
- Cháy relay
- Hỏng mainboard
- Sập nguồn thiết bị tải
- Nguy cơ cháy nổ
Đặc biệt với UPS công suất lớn (10kVA – 200kVA), hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Nên kiểm tra và xử lý triệt để đảm bảo an toàn hoạt động cho hệ thống.
4. Cách Kiểm Tra Nhanh Khi UPS Kêu Tạch Tạch
Bạn có thể làm theo quy trình sau khi có hiện tượng bất thường xảy ra:
Bước 1: Kiểm tra điện đầu vào
- Đo đủ điện áp vào chưa
- Điện áp 3 pha đủ chưa (đối với ups 3 pha)
- Điện áp có ổn định không
Bước 2: Kiểm tra tải
- Có bị quá tải không
- Tải có dao động không
Bước 3: Kiểm tra ắc quy
- Đo điện áp từng bình
- Có bình nào yếu không
Bước 4: Nghe vị trí phát ra tiếng kêu
- Nếu ở relay → khả năng cao relay lỗi
- Nếu ở contactor → kiểm tra bypass
Bước 5: Xem màn hình báo lỗi
- Lỗi bypass
- Lỗi battery
- Lỗi inverter
5. Khi Nào Cần Gọi Kỹ Thuật Sửa Chữa UPS?
Bạn nên gọi trung tâm kỹ thuật sửa chữa bộ lưu điện khi:
- UPS kêu liên tục không dừng
- Có mùi khét
- UPS tắt bật liên tục
- Báo lỗi không rõ nguyên nhân
👉 Không nên tự sửa nếu không có kinh nghiệm vì UPS có điện áp rất cao, nguy hiểm.
6. Cách Phòng Tránh UPS Kêu Tạch Tạch
Để tránh lỗi này, bạn nên:
✔ Bảo trì UPS định kỳ
- Định kỳ 3 – 6 tháng bảo trì ups 1 lần hoặc tối thiểu 12 tháng 1 lần
- Vệ sinh, siết dây
✔ Kiểm tra ắc quy thường xuyên
- Thay sau 2 – 3 năm
✔ Đảm bảo điện đầu vào ổn định
- Lắp ổn áp nếu cần
✔ Không sử dụng quá tải
- Chỉ dùng 70 – 80% công suất UPS
